ข้ามไปยังเนื้อหา
Onohasi นอนพอ ใจนิ่ง ร่างกายได้พัก
นิตยสารฉบับทำงาน • สิ่งแวดล้อม • ฤดูกาล

สมดุลงานกับการพัก เริ่มจากสิ่งที่อยู่รอบตัวเรา

แผนนอนที่ดีที่สุดก็ยากถ้าห้องร้อน จอสว่าง และกลุ่มงานเด้งทั้งคืน หน้านี้มองสิ่งแวดล้อม งาน และฤดูกาลที่ทำให้การพักเป็นไปได้จริง

Businessman holding his head in his hands at an office desk late in the evening with a coffee cup and city lights outside
ไฟออฟฟิศที่ยังเปิดตอนสามทุ่ม เป็นภาพคุ้นตาของหลายเมืองในไทย

มุมมองของเรา

เราไม่เชื่อในการเปลี่ยนชีวิตทั้งหมดในเดือนเดียว และไม่อยากให้ใครรู้สึกผิดที่ต้องทำงานหนัก

สิ่งที่เราเชื่อคือ การจัดรอบตัวให้เอื้อต่อการพักเพียงเล็กน้อย มักทำได้ง่ายกว่าการพึ่งพลังใจอย่างเดียว

“การพักไม่ใช่รางวัลหลังงานเสร็จ แต่เป็นส่วนหนึ่งของงานที่ทำให้พรุ่งนี้ยังไปต่อได้”
สิ่งแวดล้อม 1

ห้องนอน: มืด เย็นพอดี และเงียบ

อากาศร้อนชื้นของไทยทำให้หลายคนนอนพลิกตัวทั้งคืน ห้องที่อากาศถ่ายเท ม่านที่กันแสงไฟถนน และเตียงที่ใช้สำหรับนอนเป็นหลัก ช่วยให้สมองจำได้ว่าที่นี่คือที่พัก

  • ม่านทึบหรือที่ปิดตาเมื่อมีไฟจากถนนหรือป้ายโฆษณา
  • พัดลมหรือแอร์ในอุณหภูมิที่รู้สึกสบาย ไม่หนาวจนตื่น
  • ที่อุดหูเมื่ออยู่ใกล้ถนนใหญ่หรือห้องข้างเคียงเสียงดัง
  • ไม่ทำงานหรือประชุมออนไลน์บนเตียง
Man asleep on his side on a white pillow in a bright, quiet bedroom
สิ่งแวดล้อม 2

แสงและหน้าจอหลังพระอาทิตย์ตก

แสงจ้าและเนื้อหาที่เร้าใจทำให้สมองตื่นตัว ไม่ใช่เพราะจอเป็นผู้ร้าย แต่เพราะมันดึงเราให้อยู่ต่อเรื่อย ๆ ลองดูว่าข้อไหนทำได้ในบ้านของคุณ

โหมดกลางคืน

ตั้งให้จอเปลี่ยนเป็นโทนอุ่นและหรี่ลงอัตโนมัติหลังสองทุ่ม

โหมดห้ามรบกวน

อนุญาตเฉพาะสายจากครอบครัว ส่วนกลุ่มงานรอได้ถึงเช้า

ไฟในบ้าน

ปิดไฟเพดานจ้า เปลี่ยนเป็นโคมไฟเล็กสีอุ่นช่วงค่ำ

ซีรีส์ตอนสุดท้าย

ปิดระบบเล่นตอนถัดไปอัตโนมัติ แล้วตัดสินใจเองว่าจะดูต่อไหม

สิ่งแวดล้อม 3

โต๊ะทำงานกับเส้นแบ่งเวลาเลิกงาน

เส้นแบ่งไม่จำเป็นต้องเข้มงวด แต่ควรชัดพอให้ทั้งตัวเราและคนรอบข้างรู้ ตารางนี้เทียบวันที่ไม่มีเส้นแบ่งกับวันที่ตกลงกันไว้

สถานการณ์วันที่ไม่มีเส้นแบ่งวันที่มีเส้นแบ่ง
ข้อความงานตอนสี่ทุ่มตอบทันทีเพราะกลัวพลาดทีมรู้ว่าเรื่องด่วนจริงให้โทร ส่วนข้อความตอบตอนเช้า
ข้าวกลางวันกินหน้าจอไปพร้อมอ่านอีเมลลุกจากโต๊ะ กินกับเพื่อนหรือนั่งริมหน้าต่าง
ประชุมต่อเนื่องประชุมชนกันตั้งแต่เช้าถึงเย็นเว้นช่องห้านาทีระหว่างนัด
ทำงานจากบ้านโน้ตบุ๊กเปิดอยู่บนเตียงถึงดึกมุมทำงานแยกจากที่นอน และปิดเครื่องเมื่อจบวัน
วันหยุดเช็กอีเมล “แป๊บเดียว” ทุกสองชั่วโมงมีช่วงที่ไม่เปิดแอปงานเลย
สิ่งแวดล้อม 4

การเดินทางและรถติด

ชั่วโมงบนถนนกินเวลานอนของคนเมืองไปไม่น้อย เราเปลี่ยนรถติดไม่ได้ แต่เลือกได้ว่าจะใช้เวลานั้นอย่างไร

ในรถสาธารณะ

ฟังเพลงหรือพอดแคสต์เบา ๆ แทนการตอบงาน และหายใจช้าสักสองสามนาที

ขับรถเอง

ถ้าง่วงให้จอดพักในที่ปลอดภัย อย่าพึ่งกาแฟหวานแก้วที่สามเพื่อฝืนขับ

ถึงบ้านแล้ว

นั่งในรถหรือหน้าบ้านสักนาที ให้มีช่วงเปลี่ยนจากงานเป็นบ้าน

Young man standing at an open window in the morning light, looking out at the street
สิ่งแวดล้อม 5

งานกะและเวลาที่ไม่ตรงกับคนอื่น

คนทำงานในโรงงาน โรงพยาบาล โรงแรม และงานขนส่ง นอนตอนที่บ้านคนอื่นตื่น การพักจึงต้องวางแผนมากกว่า และควรได้รับความเข้าใจจากคนในบ้าน

  • นอนในช่วงเวลาเดิมทุกวันที่อยู่ในรอบกะเดียวกัน
  • บอกคนในบ้านถึงช่วงนอน และติดป้ายหน้าห้องถ้าจำเป็น
  • มื้อใหญ่ไม่ควรอยู่ใกล้เวลานอนมากเกินไป
  • ถ้าง่วงจัดขณะทำงานบ่อย ปรึกษาแพทย์หรือหน่วยอาชีวอนามัยของที่ทำงาน
สิ่งแวดล้อม 6

ของกินที่อยู่ใกล้มือ

ความอยากของหวานในวันเหนื่อยมักแพ้สิ่งที่อยู่ใกล้ที่สุด การจัดของรอบตัวใหม่จึงช่วยได้มากกว่าการพึ่งพลังใจ

  • ขวดน้ำเปล่าบนโต๊ะทำงานตั้งแต่เช้า
  • ผลไม้สด ถั่ว หรือโยเกิร์ตรสธรรมชาติในตู้เย็นออฟฟิศ
  • สั่งเครื่องดื่มแบบหวานน้อยจนเป็นความเคยชิน
  • ไม่ซื้อขนมกล่องใหญ่ไว้ที่โต๊ะ
  • ถ้าสั่งอาหารดึก เลือกเมนูที่ไม่หนักและไม่หวานจัด
  • วางแผนมื้อเย็นในวันที่รู้ว่าต้องเลิกงานดึก
ชีวิตห้าแบบ

สมดุลหน้าตาต่างกันในแต่ละชีวิต

สีลม กรุงเทพฯ

พนักงานการเงิน ปิดงบปลายเดือน

ช่วงปิดงบนอนน้อยแน่นอน จึงวางแผนให้สัปดาห์ถัดไปเป็นสัปดาห์คืนเวลานอน และบอกทีมล่วงหน้า

ระยอง

ช่างเทคนิคกะหมุนเวียน

ใช้ม่านทึบและที่ปิดตา กินมื้อหลักก่อนเข้ากะ และขอคุยกับหัวหน้าเรื่องการสลับกะไม่ให้กระชั้นเกินไป

เชียงใหม่

ฟรีแลนซ์ทำงานกับลูกค้าต่างประเทศ

กำหนดช่วงประชุมกับเขตเวลาอื่นเพียงสองวันต่อสัปดาห์ วันที่เหลือรักษาเวลานอนปกติ

ภูเก็ต

พนักงานโรงแรมช่วงไฮซีซัน

งานหนักหลายเดือนติด จึงใช้วันหยุดเพื่อพักจริง เดินชายหาดตอนเช้า และไม่รับกะเพิ่มทุกครั้งที่มีคนขอ

ขอนแก่น

คุณพ่อมือใหม่

ผลัดกันตื่นดูลูกกับคู่ชีวิต งีบสั้นเมื่อมีโอกาส และยอมรับว่าช่วงนี้นอนไม่ครบเป็นเรื่องปกติชั่วคราว

ไม่มีสูตรเดียว

ทุกตัวอย่างเป็นเรื่องสมมติ เพื่อให้เห็นว่าแต่ละคนปรับต่างกันตามงานและครอบครัว

ฤดูกาลและจังหวะของปี

หนึ่งปีของคนไทย มีช่วงที่การพักยากกว่าปกติ

มี.ค. – พ.ค.

หน้าร้อน

ห้องร้อนตอนกลางคืนทำให้หลายคนหลับยาก ดื่มน้ำให้พอ ใช้พัดลมหรือแอร์ในระดับที่สบาย และเลื่อนการออกกำลังกายไปช่วงเช้าหรือเย็น

มิ.ย. – ต.ค.

หน้าฝน

ฝนตกกับรถติดทำให้ถึงบ้านช้า วันแบบนี้ลองตัดขั้นที่ไม่จำเป็นออกจากช่วงค่ำ เพื่อรักษาเวลานอนไว้

พ.ย. – ก.พ.

ปลายปีและงานเลี้ยง

ปิดยอดปลายปี งานเลี้ยง และของขวัญหวาน ๆ มาพร้อมกัน เลือกคืนที่จะอยู่ดึกได้ และคืนที่ตั้งใจกลับบ้านเร็ว

สงกรานต์และวันหยุดยาว

กลับบ้านต่างจังหวัด

เดินทางไกลและนอนต่างที่ หลังหยุดยาวลองให้ตัวเองมีหนึ่งวันปรับเวลานอนก่อนกลับไปทำงาน

Man and woman sitting on the sand by the sea, his arm around her shoulders, under a wide blue sky
ข้างนอกและการขยับตัว

เดินเล่น แสงธรรมชาติ และเวลากับคนที่รัก

การเดินในสวนสาธารณะ ปั่นจักรยานรอบหมู่บ้าน หรือเดินชายหาดกับคู่ชีวิต เป็นกิจกรรมธรรมดาที่หลายคนรู้สึกว่าช่วยให้หัวโล่งขึ้น งานวิจัยจำนวนมากเชื่อมโยงการเคลื่อนไหวสม่ำเสมอกับการนอนและอารมณ์ แม้ผลในแต่ละคนจะต่างกัน

ไม่ต้องเริ่มด้วยการวิ่งไกล การเดินหลังมื้อเย็นหรือเดินช่วงพักกลางวันก็นับเป็นการขยับตัว ถ้ามีโรคหัวใจ ความดัน หรือเบาหวาน ควรถามแพทย์ว่ากิจกรรมแบบไหนเหมาะ

เวลาที่ใช้กับคนใกล้ชิดโดยไม่มีจอคั่นกลาง ก็เป็นส่วนหนึ่งของการพักเช่นกัน

ตรวจสุขภาพ: ให้ตัวเลขมาจากห้องแล็บ ไม่ใช่จากการเดา

ความรู้สึกเหนื่อยบอกได้ว่าควรใส่ใจตัวเอง แต่ไม่บอกค่าน้ำตาลหรือฮอร์โมน การตรวจสุขภาพตามรอบช่วยให้รู้สถานะจริง

ตรวจประจำปี

น้ำตาลในเลือด ไขมัน ความดัน และน้ำหนัก ตามที่แพทย์หรือโปรแกรมตรวจของที่ทำงานกำหนด

เรื่องการนอน

ถ้ากรนดัง ง่วงจัดตอนกลางวัน หรือมีคนเห็นว่าหยุดหายใจขณะหลับ แจ้งแพทย์เพื่อพิจารณาการตรวจการนอน

เรื่องฮอร์โมนและเพศ

อารมณ์ทางเพศหรือการแข็งตัวที่เปลี่ยนไปนาน ควรคุยกับแพทย์ ซึ่งจะเป็นผู้ตัดสินว่าต้องตรวจอะไร

สิบความผิดพลาดเรื่องสมดุลงานกับการพัก

  1. ใช้คำว่า “เดี๋ยวช่วงนี้ผ่านไปก่อน” ทุกเดือน จนช่วงพิเศษกลายเป็นชีวิตปกติ
  2. ตอบทุกข้อความทันที ทำให้ทุกคนคาดหวังแบบนั้นต่อไป
  3. ทำงานบนเตียง จนสมองไม่แยกที่พักออกจากที่ทำงาน
  4. ใช้วันหยุดทั้งหมดไปกับธุระ โดยไม่มีเวลาว่างจริงเลย
  5. ปล่อยห้องนอนร้อนและสว่าง เพราะคิดว่าเหนื่อยแล้วก็หลับได้เอง
  6. ฝืนขับรถทั้งที่ง่วง เพื่อให้ถึงบ้านเร็วขึ้นสิบนาที
  7. เก็บความเครียดไว้คนเดียว ไม่เล่าให้ใครฟังเลย
  8. รับกะเพิ่มทุกครั้ง โดยไม่ดูว่าพักพอหรือยัง
  9. ให้ขนมเป็นรางวัลเดียวของวันที่เหนื่อย
  10. ข้ามการตรวจสุขภาพประจำปี เพราะ “ยังไม่มีอาการอะไร”
ขีดฆ่าความเชื่อ

สิบความเชื่อเรื่องงานกับการพัก

บรรทัดที่ขีดฆ่าคือสิ่งที่ได้ยินบ่อย ข้อความด้านล่างคือภาพที่ใกล้ความจริงกว่า

คนเก่งต้องตอบงานได้ตลอด 24 ชั่วโมงการตอบเร็วไม่เท่ากับทำงานดี และการพักช่วยให้ตัดสินใจได้รอบคอบขึ้น

พักเยอะแปลว่าขี้เกียจการพักเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานต่อเนื่องได้ในระยะยาว

อากาศร้อนแบบไทย ยังไงก็นอนไม่ดีอากาศมีผลจริง แต่การจัดห้องและเวลาช่วยได้หลายอย่าง

งานกะดึกทุกคนปรับตัวได้เหมือนกันบางคนปรับได้ง่าย บางคนยากมาก และควรได้รับการดูแลต่างกัน

ไถมือถือก่อนนอนช่วยผ่อนคลายหลายคนรู้สึกแบบนั้น แต่เนื้อหาที่เร้าใจมักทำให้นอนช้ากว่าที่ตั้งใจ

เที่ยวทุกวันหยุดคือการพักที่ดีที่สุดบางครั้งการอยู่บ้านเฉย ๆ ก็เป็นการพักที่ร่างกายต้องการ

ถ้าไม่เป็นอะไร ไม่ต้องตรวจสุขภาพหลายภาวะไม่มีอาการในช่วงแรก การตรวจตามรอบช่วยให้รู้ก่อน

ความต้องการทางเพศลดลงเป็นเรื่องน่าอาย ไม่ควรพูดเป็นเรื่องสุขภาพที่คุยกับแพทย์ได้ตามปกติ

เดินแค่สิบนาทีไม่มีความหมายการขยับตัวสั้น ๆ บ่อย ๆ เป็นจุดเริ่มต้นที่ทำได้จริง

ความเครียดหายเองเมื่องานเสร็จงานใหม่มักมาต่อทันที การมีช่วงพักระหว่างทางจึงสำคัญ

คำถามเรื่องงาน ที่พัก และสิ่งแวดล้อม

ถ้าหัวหน้าคาดหวังให้ตอบข้อความกลางดึก ควรทำอย่างไร

ลองคุยเรื่องช่องทางสำหรับเรื่องด่วนจริง เช่น โทรศัพท์ และตกลงว่าข้อความทั่วไปตอบในเวลางาน หลายทีมยินดีปรับเมื่อมีคนเริ่มพูด

ห้องร้อนมากแต่ไม่มีแอร์ ทำอะไรได้บ้าง

พัดลมส่ายเปิดหน้าต่างให้อากาศถ่ายเท ใช้ผ้าปูที่นอนที่ระบายอากาศ อาบน้ำก่อนนอน และวางขวดน้ำไว้ข้างเตียง

ทำงานกะดึกมาหลายปี ควรตรวจสุขภาพอะไรเพิ่มไหม

แจ้งแพทย์ว่าทำงานกะ แพทย์จะพิจารณาการตรวจที่เหมาะกับคุณ เราไม่สามารถกำหนดรายการตรวจแทนได้

ทำงานจากบ้าน ไม่มีห้องแยก จะแบ่งพื้นที่อย่างไร

ใช้โต๊ะเล็กหรือมุมหนึ่งของห้องเป็นที่ทำงาน และเก็บโน้ตบุ๊กเข้ากระเป๋าเมื่อจบวัน เพื่อให้เตียงยังเป็นที่นอน

เครื่องดื่มชูกำลังวันละขวดเป็นอันตรายไหม

ขึ้นกับสุขภาพของแต่ละคน ส่วนใหญ่มีทั้งคาเฟอีนและน้ำตาล ถ้ามีโรคหัวใจ ความดัน หรือนอนไม่หลับ ควรถามแพทย์

วันหยุดควรนอนเท่าไร

นอนเพิ่มได้เล็กน้อยถ้ารู้สึกเพลีย แต่พยายามให้เวลาตื่นไม่ต่างจากวันทำงานมากนัก

คุยเรื่องอารมณ์ทางเพศที่ลดลงกับคู่ชีวิตอย่างไรดี

เลือกเวลาที่ทั้งคู่ไม่เหนื่อย พูดถึงความรู้สึกโดยไม่โทษกัน และหากเกิดต่อเนื่อง การไปพบแพทย์ด้วยกันเป็นทางเลือกที่ดี

การนั่งสมาธิแทนการนอนได้ไหม

ไม่ได้ สมาธิอาจช่วยให้ใจสงบ แต่ร่างกายยังต้องการการนอน

สงกรานต์และปีใหม่ ควรพักแผนไว้ก่อนไหม

พักได้ตามสบาย เทศกาลเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต หลังกลับมาค่อยเริ่มจากเวลาตื่นอีกครั้ง

ถ้าความเครียดจากงานทำให้ร้องไห้หรือไม่อยากทำอะไรเลย

เป็นสัญญาณว่าควรได้รับความช่วยเหลือ พูดคุยกับแพทย์หรือนักจิตวิทยา หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323

การพักแบบไหนเหมาะกับคนที่ไม่ชอบออกกำลังกาย

เดินเล่น ทำสวน ทำอาหาร เล่นกับลูก หรือนั่งริมระเบียงโดยไม่มีจอ ล้วนเป็นการพักได้

เนื้อหาในหน้านี้ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้ไหม

ไม่ได้ ทุกอย่างเป็นข้อมูลทั่วไป หากมีอาการหรือความกังวล โปรดพบแพทย์

เมื่อการปรับรอบตัวยังไม่พอ

ถ้าจัดห้อง ตั้งเส้นแบ่งงาน และรักษาเวลานอนมาหลายสัปดาห์แล้ว แต่ยังรู้สึกแย่ลง นั่นไม่ใช่ความล้มเหลวของคุณ เป็นสัญญาณให้ขอความช่วยเหลือเพิ่ม

  • แพทย์ทั่วไปหรืออายุรแพทย์ สำหรับเรื่องน้ำตาล ความดัน และการตรวจประจำปี
  • แพทย์ด้านการนอน เมื่อนอนไม่หลับเรื้อรัง หรือสงสัยว่าหยุดหายใจขณะหลับ
  • จิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา เมื่อความเครียดหรืออารมณ์หม่นอยู่ยาวนาน
  • แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ เมื่อปัญหาการแข็งตัวหรืออารมณ์ทางเพศเกิดซ้ำ
  • กรณีฉุกเฉินทางการแพทย์ โทร 1669

อยากให้เราเขียนถึงงานแบบของคุณ

เล่าให้เราฟังว่างานของคุณทำให้พักยากตรงไหน เราอาจนำไปเขียนเป็นบทความถัดไป โดยไม่ระบุชื่อ